Crab
 
การประมงอวนจมปู

วุฒิชัย วังคะฮาต๑* ธีรยุทธ ศรีคุ้ม๒ กมลพันธุ์ อวัยวานนท์๓ ศันสนีย์ ศรีจันทร์งาม๔ อำนาจ ศิริเพชร๕
เฉลิมชาติ อรุณโรจน์ประไพ๑ และ กำพล ลอยชื่น๑
๑ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลฝั่งอันดามัน (ภูเก็ต)
๒ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยฝั่งตะวันออก (ระยอง)
๓ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยตอนบน (สมุทรปราการ)
๔ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยตอนกลาง (ชุมพร)
๕ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงทะเลอ่าวไทยตอนล่าง (สงขลา)


บทคัดย่อ

การประมงอวนจมปู ดำเนินการศึกษาในแหล่งประมงอ่าวไทยและฝั่งทะเลอันดามัน ตั้งแต่ เดือนมกราคม พ.ศ. 2547 ถึง พฤษภาคม พ.ศ. 2548 พบว่าเรือประมงที่ใช้ในบริเวณอ่าวไทยมีทั้งเรือเครื่อง หางยาวและเครื่องวางท้อง โดยเรือหางยาวมีความยาวเรือ 4.0-17.0 เมตร ขนาดเครื่องยนต์ 4-145 แรงม้า ส่วนใหญ่พบขนาดเครื่องยนต์ 4-20 แรงม้า ยกเว้นที่อ่าวไทยตอนกลางเรือหางยาวมีขนาดเครื่องยนต์ 85-145 แรงม้า และแบบเครื่องวางท้องที่อ่าวไทยตอนกลางมีความยาวเรือ 9.5-22.0 เมตร ขนาดเครื่องยนต์ 100-500 แรงม้า ่วนฝั่งทะเลอันดามันเรือที่ใช้เป็นเรือหางยาว ขนาดความยาวเรือ 5.5-14.0 เมตร ขนาด เครื่องยนต์ 5-24 แรงม้า อวนจมปูที่ใช้เป็นอวนเอ็น ความลึกของผืนอวน 12-30 ตา ขนาดตาอวน 7.50-13.75 เซนติเมตร ในบริเวณอ่าวไทยชาวประมงใช้อวนยาว 630-34,200 เมตร ยกเว้นเรือเครื่องวาง ท้องที่อ่าวไทยตอนกลางใช้อวนยาว 10,500-76,500 เมตร ทางฝั่งทะเลอันดามันใช้อวนยาว 240-4,500 เมตร แหล่งทำการประมงบริเวณอ่าวไทยส่วนใหญ่ทำประมงในบริเวณระดับน้ำลึก 2-24 เมตร ยกเว้นเรือเครื่อง วางท้องที่อ่าวไทยตอนกลางทำประมงในแหล่งน้ำลึก 14-34 เมตร ทางฝั่งทะเลอันดามันมีแหล่งประมง บริเวณระดับน้ำลึก 2-20 เมตร ยกเว้นที่จังหวัดภูเก็ตซึ่งมีแหล่งทำประมงในบริเวณระดับน้ำลึก 12-45 เมตร ทำการประมงได้ตลอดปี แต่การลงแรงประมงลดลงในช่วงฤดูมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่มีคลื่นลมแรง

สัตว์น้ำที่จับได้จากอวนจมปูได้แก่ กลุ่มปู ร้อยละ 84.29 กลุ่มปลา ร้อยละ 7.71 และกลุ่มสัตว์น้ำอื่นๆ ร้อยละ 8.00 ของสัตว์น้ำทั้งหมดที่จับได้ โดยในกลุ่มปูเป็นปูม้า (Portunus pelagicus) มากที่สุด ร้อยละ 89.53 ของปูทั้งหมดที่จับได้ และปูชนิดอื่นๆ ประกอบด้วย ปูดาว ปูลาย ปูหิน ปูตายาว และปูอื่นๆ เท่ากับร้อยละ 1.23 0.73 2.45 1.79 และ 4.27 ของปูทั้งหมดที่จับได้ ตามลำดับ ร้อยละองค์ประกอบปูม้าจากกลุ่มปูที่จับได้ ในบริเวณอ่าวไทยตอนบนมีองค์ประกอบเป็นปูม้ามากที่สุด ร้อยละ 98.61 รองลงมา คือ อ่าวไทยตอนกลาง อ่าวไทยตอนล่าง และ อ่าวไทยฝั่งตะวันออก เท่ากับ ร้อยละ 95.85 79.86 และ 67.68 ตามลำดับ และเมื่อ 2
เปรียบเทียบร้อยละขององค์ประกอบปูม้าจากกลุ่มปูที่จับได้ระหว่างบริเวณอ่าวไทยกับฝั่งทะเลอันดามันพบว่า ปูม้าที่จับได้ในบริเวณอ่าวไทยมีค่าเท่ากับร้อยละ 92.47 ซึ่งสูงกว่าฝั่งทะเลอันดามันที่จับได้เท่ากับร้อยละ 64.89
ขนาดปูม้าที่จับได้มีขนาดความกว้างกระดองอยู่ในช่วง 4.00-20.50 เซนติเมตร บริเวณอ่าว ไทย ขนาดเฉลี่ยเล็กสุดที่จังหวัดชลบุรีมีความกว้างกระดอง 8.50 เซนติเมตร และขนาดเฉลี่ยใหญ่ที่สุดที่ จังหวัดปัตตานีมีความกว้างกระดองเท่ากับ 13.63 เซนติเมตร ฝั่งทะเลอันดามันขนาดเฉลี่ยเล็กสุดที่จังหวัด ระนองมีความกว้างกระดองเท่ากับ 11.01 เซนติเมตร ขนาดเฉลี่ยใหญ่ที่สุดที่จังหวัดภูเก็ตมีความกว้าง กระดองเท่ากับ 13.91 เซนติเมตร

อัตราการจับปูรวมเฉลี่ยในบริเวณอ่าวไทยเท่ากับ 0.23 กิโลกรัม/อวน 100 เมตร โดยอ่าวไทย ตอนกลางมีอัตราการจับปูรวมสูงที่สุดเท่ากับ 0.41 กิโลกรัม/อวน 100 เมตร ซึ่งแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ กับทุกแหล่งประมงในอ่าวไทย (p<0.05) บริเวณฝั่งทะเลอันดามันมีอัตราการจับปูรวมเท่ากับ 0.45 กิโลกรัม/อวน 100 เมตร สูงกว่าและแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญกับบริเวณอ่าวไทย (p<0.05) เช่นเดียวกับ อัตราการจับปูม้าเฉลี่ยในแหล่งประมงอ่าวไทยเท่ากับ 0.20 กิโลกรัม/อวน 100 เมตร โดยอ่าวไทย ตอนกลางมีอัตราการจับปูม้าสูงที่สุดเท่ากับ 0.38 กิโลกรัม/อวน 100 เมตร ซึ่งแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญกับ ทุกแหล่งประมงในอ่าวไทย (p<0.05) ฝั่งทะเลอันดามันมีอัตราการจับปูม้าเท่ากับ 0.34 กิโลกรัม/อวน 100 เมตร สูงกว่าและแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญกับบริเวณอ่าวไทย (p<0.05)

บริเวณอ่าวไทยเรือเครื่องวางท้องที่จังหวัดสุราษฎร์ธานีมีต้นทุนเงินสดของการทำประมง สูงสุดเท่ากับ 10,665.00 บาทต่อเที่ยว และต่ำสุดที่จังหวัดจันทบุรีเท่ากับ 135.00 บาทต่อเที่ยว ส่วนฝั่งทะเล อันดามัน มีต้นทุนเงินสดสูงสุดที่จังหวัดภูเก็ตเท่ากับ 958.79 บาทต่อเที่ยวและต่ำสุดที่จังหวัดพังงาเท่ากับ 71.86 บาทต่อเที่ยว รายได้เหนือต้นทุนเงินสดของเรือเครื่องวางท้องที่จังหวัดสุราษฎร์ธานีสูงสุดเท่ากับ 6,484.78 บาทต่อเที่ยว และต่ำสุดที่จังหวัดเพชรบุรีเท่ากับ 331.76 บาทต่อเที่ยว ส่วนฝั่งทะเลอันดามัน รายได้เหนือต้นทุนเงินสดสูงสุดที่จังหวัดสตูลเท่ากับ 435.66 บาทต่อเที่ยว และต่ำสุดที่จังหวัดภูเก็ตเท่ากับ 326.93 บาทต่อเที่ยว

คำสำคัญ : อวนจมปู ปูม้า
*ผู้รับผิดชอบ : ๗๗ ถนนศักดิเดช อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต ๘๓๐๐๐ โทรศัพท์ ๐ ๗๖๓๙ ๑๑๓๘, ๔๐
e-mail : wungkahart@yahoo.com